Gmina Miasta Gostynina - oficjalna strona

Szlakiem gostynińskich zabytków

Gostynin to miasto o niezwykle bogatej, wielokulturowej historii, w której splatają się losy książąt mazowieckich, carskich więźniów, rzemieślników z całej Europy i budowniczych odrodzonej Polski. Zapraszamy na spacer ulicami miasta, podczas którego odkryjesz unikalne zabytki i ukryte w nich opowieści.

1. Zamek Gostyniński

Położony na starym, nadrzecznym cyplu na zachód od dzisiejszego centrum, zamek jest jednym z najważniejszych symboli miasta. Murowany zamek wzniósł na przełomie XIV i XV wieku książę Siemowit IV, zastępując wcześniejszą drewnianą wieżę obronną Siemowita III. W 1611 roku warownia stała się miejscem uwięzienia cara Rosji Wasyla Szujskiego oraz jego rodziny, którzy zmarli w jej murach rok później.

Dalsze losy: Zamek niszczony był w czasie potopu szwedzkiego oraz zaboru pruskiego. W 1822 roku car Aleksander I przekazał ruiny gminie ewangelickiej, która urządziła tu zbór. Po II wojnie światowej obiekt służył katolikom, a później popadł w ruinę.

Dziś: Dzięki kompleksowej odbudowie w latach 2002–2009 zamek odzyskał dawny blask. Obecnie mieści się w nim hotel i centrum szkoleniowe z salą muzealną.

2. Serce Klasycystycznego Miasta: Rynek

Wokół gostynińskiego rynku oraz przy odchodzących od niego ulicach skupiły się najcenniejsze klasycystyczne budynki z XIX wieku, które powstały w ramach wielkiej przebudowy miasta.

Ratusz Miejski

Zbudowany w latach 1821–1824 według projektu wybitnego architekta Hilarego Szpilowskiego, zastąpił dawny, drewniany ratusz, który spłonął w 1809 roku. Ten klasycystyczny gmach wyróżnia się pięknymi arkadowymi wnękami na parterze oraz oryginalną, czworoboczną wieżą zegarową z ażurową sygnaturką. Dziś, tak jak przed wiekami, stanowi siedzibę władz samorządowych.

Budynek Urzędu Miasta (Rynek 26)

Klasycystyczny gmach zaprojektowany w 1895 roku. W 1901 roku otwarto tu pierwszą w mieście szkołę ponadelementarną z językiem rosyjskim (Gostyninskoje Gorodskoje Uczyliszcze), nazywaną przez mieszkańców „Gorodaczakiem” lub „Aleksandrówką”. W dwudziestoleciu międzywojennym działało tu gimnazjum żeńskie, a obecnie budynek służy urzędnikom miejskim.

Kamienica przy ulicy Rynek 16

Wzniesiony w latach 20. XIX wieku dawny zajazd to drugi murowany budynek, jaki powstał w Gostyninie. Klasycystyczna bryła kryje w sobie o wiele starszą tajemnicę – obiekt postawiono na barokowych fundamentach i XVIII-wiecznych piwnicach.

3. Śladami Dawnego Życia Miejskiego (ul. Floriańska)

Ulica Floriańska to niezwykle klimatyczny trakt, przy którym architektura użytkowa splata się z wielką historią.

Kamienica przy ul. Floriańskiej 14

Ta urokliwa murowana kamienica z cegły pochodzi z 1828 roku i pierwotnie należała do małżeństwa Kmitów. Jej fasadę zdobią dwie toskańskie kolumny oraz charakterystyczne szczyciki nad oknami. W czasie powstania listopadowego budynek służył jako szpital polowy, a w 1853 roku został zaadaptowany na szkołę miejską. Dzięki prywatnym właścicielom obiekt odzyskał niedawno dawną świetność.

Budynek Kramów (ul. Floriańskiej 23)

Zbudowany około 1927 roku z inicjatywy burmistrza Michała Żylińskiego z przeznaczeniem na nowoczesne jatki miejskie. Budynek ma jednak również swoją mroczną kartę historii – podczas okupacji (1942–1945) Niemcy urządzili w nim więzienie sądowe dla nieletnich Polaków, których zmuszano do pracy przymusowej.

4. Architektura Edukacji i Sacrum

Budynek Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Kościuszki (ul. 3 Maja 15)

Wzniesiony w latach 1904–1907 gmach do dziś zachował swoją niezmienioną architekturę (poza historycznymi attykami na zwieńczeniu). Mieściły się tu szkoły prywatne oraz gimnazjum rosyjskie, które w 1915 roku zmieniono na polskie. W 1939 roku budynek zajął Wehrmacht z przeznaczeniem na szpital polowy. Po wojnie powróciła tu tradycja edukacyjna, która trwa do dziś.

Kaplica pw. św. Jakuba

To jedno z najstarszych miejsc kultu religijnego w regionie – pierwsza, drewniana świątynia wznosiła się na tutejszym wzgórzu prawdopodobnie już w XI wieku. Obecny neogotycki kościół (dzisiaj pełniący funkcję kaplicy) wybudowano w latach 1883–1886. Każdego roku, w ostatnią niedzielę lipca, miejsce to ożywa podczas tradycyjnego, hucznego odpustu ku czci św. Jakuba Apostoła.

5. Zespół Pałacowo-Parkowy w Ratajach

Rataje były niegdyś wsią książęcą, której mieszkańcy służyli na zamku w Gostyninie. W 1840 roku majątek przeszedł w ręce prywatne, a od 1866 roku jego właścicielami była zasłużona rodzina Higersbergerów. Po reformie rolnej z 1946 roku pałac rozbudowano, tworząc w nim internat dla Liceum Pedagogicznego. Od 1981 roku w tym historycznym obiekcie mieści się Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy.

6. Kompleks Kolejowy z 1924 roku

Wschodnia część miasta skrywa spójny architektonicznie kompleks, który powstał w 1924 roku wraz z doprowadzeniem do Gostynina linii kolejowej.