Z bolesnej historii wnioski dla przyszłości. Polsko-niemiecki projekt edukacyjny

Trudna przeszłość relacji polsko-niemieckich, a w szczególności lat 1933-1945, była  tematem, który poruszali wspólnie uczniowie z obu szkół zaprzyjaźnionych miast partnerskich Gostynina i Langenfeld podczas polsko-niemieckiego spotkania w Krakowie, Oświęcimiu i Wieliczce. Historia okresu II wojny światowej była głównym zagadnieniem wymiany uczniów. Wspólnie odkrywano i badano takie wydarzenia jak narodziny narodowego socjalizmu, Holokaust czy okupacja ziem polskich przez hitlerowskie Niemcy. Były zajęcia w muzeach, warsztaty w placówkach edukacyjnych, pobyt studyjny w byłych obozach koncentracyjnych (Oświęcim i Kraków Płaszów) i zagłady (Brzezinka). Program zakończyło spotkanie  ze świadkiem historii zorganizowane dzięki współpracy z  Instytutem Pamięci Narodowej w Krakowie.

Program został wsparty finansowo przez Polsko-Niemiecką Współpracę Młodzieży (PNWM) oraz lokalną firmę Tillmann Wellpappe.

W trakcie realizacji pięciodniowego projektu był też czas na wspólne zabawy integracyjne, rozmowy i wymianę poglądów.

Grupy uczniów z miast partnerskich – Szkoły Podstawowej nr 3 w Gostyninie i Szkoły Miejskiej Prismaschule w Langenfeldzie uczestniczyły w dniach 27- 31 października 2025 r. w Krakowie w programie historycznym „Zachować pamięć”, realizowały projekt 80 lat od końca II wojny światowej – co wezmę z jej doświadczeń dla swojej przyszłości. Uczniowie wzięli udział w warsztatach, prelekcjach i spotkaniach, odwiedzali miejsca pamięci związane z Holokaustem i terrorem hitlerowskim w Małopolsce, m.in. muzea: Pomorska, Fabryka Oskara Schindlera i Galicja. Dużym przeżyciem było zwiedzanie terenu dawnego obozu koncentracyjnego w Krakowie Płaszowieoraz pobyt studyjny w Miejscu Pamięci Auschwitz-Birkenau , a także udział w warsztatach pt. Jedenaste. Nie bądź obojętnym. W programie wymiany szkolnej były też zajęcia warsztatowe w archiwum oraz zwiedzenie miejsca pracy więźniów podobozu KL Plaszow w podziemiach Kopalni Soli w Wieliczce.

Niezwykłym doświadczeniem dla uczestników programu było spotkanie w I.P.N. ze świadkiem historii – malarzem i pisarzem Adamem Macedońskim, który przeżył dwa totalitaryzmy – hitlerowski i stalinowski. Wieczorami był czas na refleksje i dyskusje dotyczące m.in. reagowania na zjawiska nienawiści, ksenofobii czy wykluczenia społecznego w najbliższym otoczeniu samych uczestników, a także na gry i zabawy edukacyjne zacieśniające nawiązane kontakty. Grupy zaplanowały kontynuację wymiany szkolnej w 2026 r. Tym razem program odbędzie się w Niemczech, najprawdopodobniej w Berlinie.

Realizacja programu możliwa była dzięki wsparciu finansowemu Polsko-Niemieckiej Współpracy Młodzieży oraz jednej z miejscowych firm z kapitałem niemieckim.

Ze okazane wsparcie finansowe składamy serdeczne podziękowania.

Zakończono program przygotowawczy do projektu „Zachować Pamięć”

Zakończył się program przygotowawczy do projektu Zachować Pamięć, współfinansowany przez Polsko-Niemiecką Współpracę Młodzieży w Warszawie. W zajęciach uczestniczyła młodzież Szkoły Podstawowej nr 3 im. Obrońców Westerplatte w Gostyninie, która już wkrótce weźmie udział w międzynarodowym przedsięwzięciu mającym na celu pielęgnowanie pamięci historycznej oraz rozwijanie dialogu międzykulturowego.
Warsztaty odbywały się w dniach 8-9 października 2025 r. w Gostyninie i miały charakter edukacyjno-integracyjny. Uczestnicy poszerzyli wiedzę historyczną o II wojnie światowej m.in. dzięki prelekcji pani Zyty Murawskiej, czytaniu fragmentów książki Romy Ligockiej i analizie z panią Mają Witczak w miejskiej bibliotece, a także warsztatom i obejrzeniu fragmentów filmu Lista Schindlera. W ramach programu odbyła się także wizyta w lokalnych miejscach pamięci. Młodzież przygotowała krótkie biogramy członków swoich rodzin związanych z terrorem nazistowskim, które następnie prezentowała podczas zajęć. Uczniowie przekuwali historię w lepsze zrozumienie współczesności, uczyli się postaw szacunku i odpowiedzialności za kształtowanie współczesności.
Na zakończenie zajęć odbyły się budzące wiele  emocji wideokonferencje z rówieśnikami z niemieckiej szkoły w Langenfeldzie. Młodzież chciała się lepiej się poznać przed wspólnym programem w Krakowie, Oświęcimiu i Wieliczce

Program podsumowujący projekt ZACHOWAĆ PAMIĘĆ 2025 w Szkole Podstawowej nr 3 im. Obrońców Westerplatte w Gostyninie

Po zakończonym programie „Zachować pamięć” w Krakowie młodzież ze Szkoły Podstawowej nr 3 im. Obrońców Westerplatte w Gostyninie wzięła udział w dwudniowych warsztatach podsumowujących. Miały one miejsce w Gostyninie w dniach 19-20 listopada 2025 r.

Program historyczny „Zachować pamięć” to jedna z ważniejszych inicjatyw edukacyjnych podejmowanych już po raz kolejny w naszej szkole. Jego głównym celem jest utrwalanie pamięci historycznej, ze szczególnym uwzględnieniem doświadczeń II wojny światowej, zagłady oraz losów społeczności, które zniknęły z mapy kulturowej Europy, ale nie powinny zniknąć ze zbiorowej świadomości. W czasie dwudniowego programu poświęcony został czas na podsumowaniu zdobytej wiedzy w miejscach pamięci i analizę wiedzy o trudnym dziedzictwie XX wieku podczas różnych działań edukacyjnych.

W czasie podsumowania uczestnicy mieli możliwość zapoznania się z literaturą dotyczącą drugiej wojny światowej w księgozbiorze miejscowej książnicy. Panie bibliotekarki zachęcały do lektury analizując wybrane pozycje książkowe i jednocześnie pogłębienia projektu „Zachować pamięć”.

Dodatkowo analizowany był temat znaczenia czerwonego płaszcza bohaterki w filmie „Lista Schindlera” i w książce Romy Ligockiej „Dziewczynka w czerwonym płaszczyku”. W analizie porównawczej starano się w formie burzy mózgu przedstawić podobieństwa i różnice w obu dziełach.

Uczestnicy programu spotkali się w czasie warsztatów na zajęciach ze szkolnym psychologiem. Pogadanka była okazją do wyrażenia emocji towarzyszącym wyjazdowi, zwiedzaniu miejsc pamięci czy pracy z edukatorami na warsztatach dotyczących zagadnień zagłady i prześladowania. Były też sposobem do wypracowania metod kształtowania postaw odpowiedzialności i empatii, przeciwdziałanie uproszczeniom, stereotypom i zapominaniu.

Drugiego dnia grupa pracowała nad stworzeniem prezentacji multimedialnej projektu Zachować pamięć 2025. Każdy z uczestników przyniósł wykonane przez siebie zdjęcia i wspólnie opracowywaliśmy nowoczesną wizualizację w formie chronologicznych wydarzeń wymiany szkolnej z grupą niemiecką. Po wykonaniu

Wspólnie przygotowano wystawę i zaprezentowano ją na szkolnym korytarzu. Udokumentowała ona i ukazała szkolnej społeczności przebieg programu i pokazała, jak można budować dialog międzypokoleniowy i międzynarodowy wokół historii. ,,,,,,,,,,,,zachęcanie uczestników do dokumentowania historii własnego regionu.

Takie podejście sprawia, że historia przestaje być jedynie szkolnym przedmiotem, a staje się osobistym doświadczeniem i punktem odniesienia do refleksji nad współczesnością.

Znaczenie społeczne

„Zachować pamięć” pełni istotną rolę w kształtowaniu dojrzałej świadomości historycznej. Program pokazuje, że pamięć o przeszłości nie służy jedynie wspominaniu tragedii, ale pomaga lepiej rozumieć mechanizmy wykluczenia, przemocy i odpowiedzialności. Dzięki temu może być ważnym narzędziem wychowania obywatelskiego i budowania postaw opartych na szacunku oraz wrażliwości.

Podsumowanie

Program historyczny „Zachować pamięć” to przykład konsekwentnej i potrzebnej pracy na rzecz ochrony dziedzictwa historycznego. Łącząc edukację z osobistym zaangażowaniem uczestników, przyczynia się do tego, że przeszłość nie pozostaje martwą datą w podręczniku, lecz żywą lekcją, która pomaga lepiej rozumieć teraźniejszość i odpowiedzialnie kształtować przyszłość.